Các nguyên tắc phối màu cơ bản trong thiết kế đồ hoạ bạn cần biết

Trong thiết kế đồ hoạ có 7 yếu tố quan trọng trong nguyên lý thiết kế mà bất cứ designer nào cũng cần nắm vững:

Đường nét (Line)
Hình khối (Shape)
Hình thức (Form)
Màu sắc (Color)
Kết cấu (Texture)
Không gian (Space)
Nghệ thuật sử dụng con chữ (Typography)

Bài viết này sẽ tập trung vào màu sắc và các nguyên tắc phối màu trong thiết kế.

Tại sao màu sắc và cách phối màu quan trọng trong thiết kế đồ hoạ?

Có thể khẳng định, màu sắc là một công cụ truyền thông mạnh mẽ. Trong những yếu tố tạo nên một thiết kế hình ảnh, màu sắc có lẽ tạo nên sức ảnh hưởng nhất. Bởi màu sắc tác động đến thị giác, cảm xúc và nhận thức của người xem. Các nhà thiết kế luôn phải sử dụng màu sắc một cách chọn lọc để tạo ra sự hài hòa, cân bằng và nhất quán.

Đọc thêm tầm quan trọng của màu sắc trong thiết kế.

Bánh xe màu (color wheel) là gì?

Bánh xe màu, hay còn được gọi là vòng tròn màu, hay vòng thuần sắc, là một cấu trúc minh họa trừu tượng của các màu sắc xung quanh một vòng tròn, nó cho thấy mối quan hệ rõ ràng nhất giữa các màu cơ bản (màu cấp 1, màu cấp 2 và màu cấp 3).

Vòng tròn màu được hình thành bởi 12 màu chủ đạo. Khi kết hợp 2 màu bất kỳ trong vòng tròn này với nhau sẽ tạo nên màu sắc khác. Đây chính là cơ sở hình thành của tất cả các màu còn lại.

Màu bậc 1: Gồm 3 màu cơ bản Đỏ, Vàng, Xanh dương.
Màu bậc 2: Là 3 màu được tạo thành từ 2 màu bậc 1: Cam, Lục, Tím.
Màu bậc 3: Là các màu được tạo thành từ màu bậc 1 và màu bậc 2.

Ngoài ra, vòng thuần sắc được phân loại theo tính chất:

Màu nóng: Các màu gần với màu Cam.
Màu lạnh: Các màu gần với màu Lam.

Các nguyên tắc phối màu

1. Phối màu đơn sắc

Đây là cách phối màu cơ bản nhất trong quy tắc phối màu. Chúng là màu chủ đạo, màu chính trong một sản phẩm thiết kế, và chỉ điều chỉnh màu bằng sắc độ (từ màu đậm tới nhạt). Kiểu phối màu thuần tuý này sẽ tạo được cảm giác dễ chịu cho người xem. Tuy nhiên, đôi khi đây là cách phối màu quá đơn giản, sẽ khó tạo được ấn tượng với người xem, hoặc cho một chi tiết nào đó.

Màu đơn sắc phát huy được sức mạnh nhất khi được kết hợp với các màu sắc khác, hoặc được dùng trong các trường hợp tác phẩm thiết kế mang phong cách tối giản.

2. Phối màu tương đồng

Như đã nói ở trên, để tạo ra được sự ấn tượng cho người xem trong một thiết kế, designer sẽ cần kết hợp 1 màu chủ đạo với các màu khác nhau để tạo ra các màu thứ hạng. Màu thứ hạng sẽ phân ra thành màu thứ hạng thứ nhất (kết hợp 2 màu), màu thứ hạng thứ hai (kết hợp màu thứ hạng thứ nhất với màu khác). Sắp xếp lại chúng ta sẽ có một bảng các màu cơ bản có chung một màu chủ đạo.

Cách phối màu tương đồng sẽ tạo nên hiệu ứng màu sắc đa dạng và ấn tượng cho sản phẩm thiết kế của bạn, đồng thời cũng tạo cảm giác đồng nhất, êm dịu và hài hòa.

3. Phối màu tương phản

Phối màu tương phản, hay màu đối lập, là phối những màu trên bánh xe màu sắc có vị trí đối lập nhau. Thông thường, các designer sẽ chọn ra một màu chủ đạo, sau đó tìm ra màu tương phản với màu chủ đạo đó. Kiểu đối lập về màu sắc và sắc độ của cặp màu này rất dễ tạo ra được hiệu ứng mạnh mẽ, ấn tượng.

Có thể nói, cách kết hợp màu sắc này rất được ưa dùng để làm điểm nhất chi tiết quan trọng trong hình ảnh thiết kế.

4. Phối màu bộ ba

Phối màu bộ ba có lẽ là cách phối màu an toàn nhất trong các kiểu kết hợp màu sắc của bảng màu. Designer sẽ chọn ra một màu chủ đạo, sau đó sử dụng tam giác cân để tìm ra hai màu phụ trợ còn lại tạo ra 3 màu cơ bản.

Tùy từng màu sắc khác nhau mà các designer có tạo ra được bộ 3 màu với độ cân bằng tốt nhất. Tuy nhiên, cũng chính vì sự cân bằng đó nên cách này không được sử dụng nhiều khi designer cần tạo điểm nhấn trong thiết kế của mình.

5. Phối màu bổ túc xen kẽ

Với nguyên tắc phối màu này, designer sẽ có được ít nhất 4 màu cho một bảng màu xen kẽ cơ bản. Nguyên tắc này giúp các designer có thể tạo ra được rất nhiều bảng màu sắc khác nhau với những cặp màu mới lạ, linh hoạt và ấn tượng. Cách phối màu này được sử dụng nhiều trong thiết kế cần tạo điểm nhấn.

6. Phối màu bổ túc bộ bốn

Xét về tính phức tạp thì kiểu phối màu bộ bốn này là phức tạp nhất. Nó đòi hỏi nhà thiết kế phải tốn nhiều công sức và thời gian để nghiên cứu ra được bộ màu phù hợp, ấn tượng nhất. Tuy nhiên, một khi đã ra được bộ màu thì chúng chắc chắn sẽ rất mới mẻ, hiện đại. (Tips: thường 2 cặp màu trong kiểu phối màu này sẽ là một cặp màu nóng và một cặp màu lạnh).

Nếu bạn đang quan tâm tới thiết kế đồ hoạ và muốn trở thành một nhà thiết kế đồ hoạ chuyên nghiệp, hãy tham khảo chương trình học tại UniDesign: https://unidesign.edu.vn/dao-tao/thiet-ke-do-hoa/.